("દીકરા, જો મારું માથું ઊંચું ન કરી શકતો હોય તો કોઈ એવું કામ તો ન કર જેનાથી મારું માથું નીચું થાય")
એક સેકન્ડરી સ્કૂલના માસ્ટર કહે છે કે મેં સ્કૂલની બહાર લખાવી દીધું હતું કે "સ્કૂલની ઇમારત પર લખવું મનાઈ છે". એક દિવસ જ્યારે હું સ્કૂલ પહોંચ્યો તો શું જોઉં છું કે કોઈએ સ્કૂલની બધી જ બહારની દીવાલોને અત્યંત બેરહેમીથી સ્પ્રે પેઇન્ટ વડે અશોભનીય વાતો લખીને અને ગંદા ચિત્રો બનાવીને બગાડી નાખી છે. મારી સ્કૂલ માટે આ પહેલી અને દુઃખદ ઘટના હતી. મેં સ્કૂલ જઈને થોડા સ્ટાફને જવાબદારી સોંપી કે આ હરકત કરનાર બાળકનો પત્તો લગાવે. હાજરી પત્રક જોયા પછી અને થોડા બાળકોની પૂછપરછ કર્યા પછી અમને એક છોકરા વિશે ખબર પડી જેણે આ હરકત કરી હતી. તે જ દિવસે મેં તે છોકરાના પિતાને ફોન કરીને કહ્યું, "હું આપને મળવા માંગું છું, કાલે આપ સ્કૂલે પધારો."
બીજા દિવસે જ્યારે છોકરાના પિતા આવ્યા ત્યારે મેં તેમને બધી વાત કહી દીધી. પિતાએ પોતાના દીકરાને બોલાવવા માટે કહ્યું. દીકરો આવ્યા પછી તેમણે ખૂબ જ શાંત અવાજે તેની પાસેથી સત્યતા જાણી. છોકરાએ ભૂલ સ્વીકારી લીધી તો પિતાએ ત્યાં જ બેઠા-બેઠા એક રંગારા (પેઇન્ટર) ને ફોન કરીને બોલાવ્યો, દીવાલોને પહેલા જેવો જ રંગ કરવાની વાત કરી, મારી પાસે પોતાના દીકરાના વર્તન માટે માફી માંગી, રજા લઈને ઊભા થયા અને પોતાના દીકરાના માથા પર પ્રેમથી હાથ ફેરવ્યો અને ધીમા અવાજે તેને કહ્યું:
"દીકરા, જો મારું માથું ઊંચું ન કરી શકતો હોય તો કોઈ એવું કામ તો ન કર જેનાથી મારું માથું નીચું થાય," અને આટલું કહીને તે ચાલ્યા ગયા. મેં જોયું કે છોકરાએ પોતાનું મોઢું પોતાના બંને હાથોમાં છુપાવી લીધું હતું, તે સ્પષ્ટ દેખાઈ રહ્યું હતું કે તે રડી રહ્યો છે.
મને ખૂબ જ આશ્ચર્ય થતું હતું કે છોકરાના પિતાએ કેટલો સુંદર મનોવૈજ્ઞાનિક રસ્તો અપનાવ્યો હતો. તેમની નાની અમથી વાતે જે કામ કરી બતાવ્યું હતું, તેવું પરિણામ તો માર-ઝૂડ કરવાથી પણ ન મળત. મેં છોકરાની પ્રતિક્રિયા જાણવા માટે તેને પૂછ્યું, "બેટા, તારા પિતા ખૂબ જ દયાળુ અને આદરણીય વ્યક્તિ છે અને તેમણે તને કોઈ ખાસ ઠપકો પણ નથી આપ્યો, તો પછી તને કઈ વાત પર રડવું આવી રહ્યું છે......?"
છોકરાએ કહ્યું: "સર, એ જ વાત પર તો રડવું આવી રહ્યું છે કે કાશ મારા પિતા મને મારતા અને સજા આપતા, પણ આવી વાત ન કહેતા." છોકરાએ મારી માફી માંગી અને રજા લઈને ચાલ્યો ગયો. પછી મેં જોયું કે તે બાળકે મારી સ્કૂલમાં ઉત્કૃષ્ટ પ્રદર્શન કર્યું અને દરેક ક્લાસમાં ટોપ કર્યું.
કોઈએ સાચું જ કહ્યું છે કે સંતાનને પ્રેમ-મોહબ્બતથી સમજાવવું જોઈએ, નહિ કે લાકડીથી કે ગાળાગાળીથી. સંતાનને એક સારા મિત્ર બનાવીને રાખો, નહિતર ખરાબ લોકો તેમની સાથે દોસ્તી કરીને તેમને બગાડી નાખશે.
