જિંદગીનો ખુલાસો (સાર):
મોહતરમ શેખ-ઉલ-ઇસ્લામ મુફ્તી મુહમ્મદ તકી ઉસ્માની સાહેબને સવાલ કર્યો કે, "હઝરત જિંદગીનો ખુલાસો શું છે?"
હઝરતે આ ૨૦ નુકાત (મુદ્દાઓ) ઇરશાદ ફરમાવ્યા:
(૧) હર હાલમાં અલ્લાહનો શુક્ર અદા કર્યા કરો.
(૨) કોશિશ કરો કે પૂરી જિંદગીમાં કોઈ તમારી ફરિયાદ બીજા કોઈ માણસ સાથે ન કરે; પરવરદિગાર (ઈશ્વર) પાસે તો બહુ દૂરની વાત છે.
(૩) ખાનદાનના લોકો સાથે ક્યારેય સ્પર્ધા (મુકાબલો) ન કરવી. નુકસાન સ્વીકારી લેવું, પણ મુકાબલો ન કરવો. પછીથી પરિણામ આપોઆપ મળી જશે.
(૪) કોઈ પણ જગ્યાએ એવું ન કહેવું કે "હું આલિમ (વિદ્વાન) છું, મારી સાથે રિયાયત (છૂટછાટ) રાખજો." આ એક અયોગ્ય અમલ છે. કોશિશ કરો કે આપનારા બનો.
(૫) સૌથી શ્રેષ્ઠ દસ્તરખ્વાન ઘરનું દસ્તરખ્વાન છે. જે કંઈ તમારા નસીબમાં હશે, તે રાજાઓની જેમ ખાઈ લેશો.
(૬) અલ્લાહ સિવાય કોઈનાથી આશા ન રાખવી.
(૭) દરેક આવનારા દિવસ સાથે તમારી મહેનતમાં વધુ વધારો કરવો.
(૮) માલદારો અને મુતકબ્બિરો (અભિમાનીઓ) ની મજલિસો (સભા) થી દૂરી રાખવી યોગ્ય છે.
(૯) દરરોજ સવારના સમયે સદકો (દાન) કરવો, અને સાંજના સમયે ઇસ્તિગફાર (ક્ષમાયાચના) નું વિર્દ (જાપ) કરવું.
(૧૦) તમારી ગુફ્તગૂ (વાતચીત) માં મીઠાશ પેદા કરવી.
(૧૧) ઊંચા અવાજે નાના બાળક સાથે પણ વાત ન કરવી.
(૧૨) જે જગ્યાએથી તમને રિઝ્ક (રોજી-રોટી) મળી રહી છે, તે જગ્યાની દિલ અને જાનથી ઇજ્જત કરવી. જેટલો અદબ (આદર) કરશો, ઇન્શાઅલ્લાહ રિઝ્કમાં વધારો થશે.
(૧૩) કોશિશ કરો કે જિંદગીમાં સફળ લોકોની સોહબત (સંગત) માં બેસો. એક ને એક દિવસ ચોક્કસ તમે પણ તે જમાતનો હિસ્સો બની જશો.
(૧૪) દરેક ક્ષેત્રના હુનરમંદ (કુશળ વ્યક્તિ) ની ઇજ્જત કરવી, તેમની સાથે અદબથી પેશ આવવું જોઈએ, ચાહે તે ગમે તે ક્ષેત્રનો હોય.
(૧૫) માતા-પિતા, અસાતિઝા (શિક્ષકો) અને સંબંધીઓ સાથે જેટલો સારો અખ્લાક (વ્યવહાર) રાખશો, તેટલી જ તમારા રિઝ્ક અને જિંદગીમાં બરકત થશે.
(૧૬) દરેક કામમાં મિયાના-રવી (મધ્યમ માર્ગ/સંતુલન) અપનાવવું.
(૧૭) સામાન્ય લોકો સાથે પણ સંબંધ રાખવો, તેનાથી પણ ઘણું બધું શીખવા મળશે.
(૧૮) એક માણસની ફરિયાદ બીજા સાથે ન કરવી, આપણા પ્યારા નબી કરીમ (ﷺ) ફરિયાદ કરનારાઓને પસંદ ફરમાવતા નહોતા.
(૧૯) દરેક વાતને મુસ્બત (હકારાત્મક) અંદાજમાં રજૂ કરવી, આનાથી ઘણી બધી સમસ્યાઓ હલ થઈ જશે.
(૨૦) વડીલોની મજલિસમાં જીભ ખામોશ (શાંત) રાખવી.
અંતમાં નીચે મુજબની દુઆ શીખવી કે મુશ્કેલ સમયમાં ખાસ અહતેમામ (ધ્યાન) સાથે પઢ્યા કરો, ઇન્શાઅલ્લાહ ઘણો ફાયદો થશે:
"رَبَّنَا آتِنَا مِن لَّدُنكَ رَحْمَةً وَّهَيِّئْ لَنَا مِنْ أَمْرِنَا رَشَدًا"
