*અમાનતદારી (પ્રમાણિકતા) નું ઇનામ*
કોઈ શહેરનો અમીર અને રઈસ (શાસક) લગ્ન કરવા ઈચ્છતો હતો. તેણે આખા શહેરમાં જાહેરાત કરાવી દીધી કે શહેરની તમામ યુવાન છોકરીઓ ફલાણા દિવસે અમારા દરબારમાં હાજર થઈ જાય; જેથી હું જેને ચાહું, તેને મારી શ્રિક-એ-હયાત (જીવનસાથી) તરીકે પસંદ કરી શકું. જાહેરાત સાંભળતા જ શહેરની સુંદરીઓમાં ખુશીની લહેર દોડી ગઈ. શહેરની તમામ યુવાન છોકરીઓ બની-ઠનીને નક્કી કરેલા દિવસે અમીરના દરબારમાં હાજર થઈ ગઈ.
બીજી તરફ એક છોકરી જે શહેરના અમીરની એક સામાન્ય ખાદિમા (નોકરાણી) ની દીકરી હતી, તે પહેલાથી જ ઉક્ત અમીર પર ફિદા હતી. જાહેરાત સાંભળ્યા પછી તેના મગજમાં એ ધૂન સવાર થઈ ગઈ કે કદાચ તે આ અમીરની પત્ની બની શકે છે. તે રઈસના પ્રેમમાં દીવાની થઈ રહી હતી. છોકરીની આ અજીબ હાલત જોઈને તેની વૃદ્ધ માતા દુખી હતી. માતાએ દીકરીને સમજાવી કે 'દીકરી, શહેરનો અમીર કોઈ અમીર અને રઈસની દીકરીને પોતાની પત્ની બનાવશે, તને ઘાસ પણ નહીં નાખે'. દીકરીએ જવાબ આપ્યો કે 'માતા! તમે પરેશાન ન થાઓ, ઓછામાં ઓછું દરબારમાં તો હાજર થઈ જાઉં, પછી જે થશે તે જોયું જશે'.
છોકરી દરબારમાં હાજર થઈ. થોડીવાર પછી રઈસ પણ દરબારમાં હાજર થયો. તેણે બધાનું સ્વાગત કર્યું. પછી તેણે તમામ છોકરીઓને સંબોધીને કહ્યું કે: 'હું તમારી વચ્ચે અત્યારે ગુલાબના બીજ વહેંચીશ, તમે તેને જમીનમાં વાવજો અને છ મહિના પછી જ્યારે ફરી મારી પાસે આવો, ત્યારે તમારા હાથમાં ગુલાબનું ફૂલ લઈને આવજો'.
શહેરની તમામ સુંદરીઓ અને ખાદિમાની છોકરી પણ અમીર વ્યક્તિ પાસેથી ગુલાબનું બીજ લઈને પોતાના ઘરે ગઈ. છ મહિના વીતી ગયા; પરંતુ ફૂલ તો શું, છોડ પણ ન ઉગ્યો. છોકરીએ જેવો હતો તેવો જ બીજ જમીનમાંથી બહાર કાઢ્યો અને શહેરના અમીરના દરબારમાં હાજરી આપવાની તૈયારી કરવા લાગી. માતાએ દીકરીને સમજાવી કે 'દીકરી, હવે અમીરના દરબારમાં જવાનો કોઈ ફાયદો નથી; ઉલટાનું ડર છે કે તું ત્યાંથી દિલ તોડીને પાછી આવીશ'. દીકરીએ જવાબ આપ્યો કે 'મમ્મી, તમે મને જવા દો, હું આ જ સૂકા બીજને લઈને રઈસના દરબારમાં હાજર થઈશ, કંઈ નહીં તો ઓછામાં ઓછું રઈસના દીદાર (દર્શન) ની તક તો મળશે'. દીવાની છોકરીની વાતો અને હરકતોથી માતા કંટાળી ગઈ હતી. તેણે લાચાર થઈને છોકરીને તેના હાલ પર છોડી દીધી.
શહેરની તમામ સુંદરીઓ પોતાના હાથમાં તાજા, સુંદર અને ખીલેલા ગુલાબના ફૂલો લઈને હાજર હતી, અને આ છોકરી તે જ મૃત બીજ લઈને ક્યાંક ઉભી હતી. શહેરના અમીરે ચારેય તરફ નજર દોડાવી, તો એક છોકરી પર જઈને તેની નજર અટકી ગઈ. તેણે છોકરી તરફ ઈશારો કરીને કહ્યું કે હું આ છોકરી સાથે લગ્ન કરવા માંગું છું. આ એ જ છોકરી હતી જે ગુલાબના તાજા ફૂલને બદલે મૃત બીજ લઈને હાજર થઈ હતી. શહેરની સુંદરીઓની ચીસો નીકળી ગઈ. બોલી કે 'આ કેવો સિતમ (અન્યાય) છે કે ફૂલો લઈને અમે હાજર થયા છીએ, અને શહેરના અમીર લગ્ન આ છોકરી સાથે કરશે, જેના હાથમાં ફૂલને બદલે એક મૃત જેવો બીજ છે!'
રઈસે છોકરીઓનો હંગામો શાંત કર્યો, બધાને શાંત કર્યા અને કહ્યું કે: 'અસલ વાત એ છે કે મેં તમને બધાને જે બીજ આપ્યા હતા, તે ઉગે તેવા નહોતા. તમે ભારે ચાલાકીથી બીજા બીજોમાંથી ગુલાબ ઉગાડ્યા અને મારા દરબારમાં લઈ આવ્યા. તમે પ્રમાણિકતાના બદલે અપ્રમાણિકતાનો પુરાવો આપ્યો. અને આ છોકરીએ મારા જ આપેલા બીજમાંથી છોડ ઉગાડવાનો પ્રયત્ન કર્યો. ન ઉગ્યો, તો તે મારું જ બીજ લઈને હાજર થઈ ગઈ. તેણે પ્રમાણિકતા અને સચ્ચાઈનો પુરાવો આપ્યો. હું પ્રમાણિક છોકરી સાથે લગ્ન કરવા માંગું છું, અપ્રમાણિક સુંદરીઓ સાથે નહીં'. પછી શહેરના અમીરે શાન-ઓ-શૌકતથી તે છોકરી સાથે લગ્ન કર્યા, અને આ રીતે એક ગરીબની દીકરી શહેરના અમીરની પત્ની બની ગઈ.
આ વાર્તામાંથી એક સબક એ મળે છે કે સચ્ચાઈ અને પ્રમાણિકતા માણસને ક્યાંથી ક્યાં પહોંચાડી શકે છે. બીજો સબક એ મળે છે કે અસલ વસ્તુ અમાનતદારી છે, રૂપ અને સુંદરતા એ બીજા દરજ્જાની વસ્તુ છે.
(એક અરબી લખાણનું ભાષાંતર)
ભાષાંતરકાર: ખાલિદ સૈફુલ્લાહ સિદ્દીકી
