બનૂ કુરૈઝા, જે યહૂદીઓનો એક પ્રખ્યાત કબીલો છે, તેણે રસૂલુલ્લાહ (સલ્લલ્લાહુ અલયહિ વસલ્લમ) સાથેના પોતાના કરારનો ભંગ કરીને ગઝવા-એ-ખંદક (ખંદકની લડાઈ) માં કુફ્ફાર-એ-કુરૈશની મદદ કરી હતી. મુસલમાનોએ ગઝવા-એ-ખંદકથી ફારગ થઈને બનૂ કુરૈઝા પર હુમલો કર્યો અને આશરે આખા કબીલાને ધરપકડ કરી લીધો. ઇમામ મગાઝી ઇબ્ન ઇસહાકે બનૂ કુરૈઝાના કેદીઓમાં એક કેદી ઝુબૈર બિન બાતાની ઘટના લખી છે કે તેણે ઝમાના-એ-જાહિલિયતની પ્રખ્યાત લડાઈ 'બુઆસ' માં અંસારના પ્રખ્યાત સહાબી હઝરત સાબિત બિન કૈસ પર કંઈક ઉપકાર કર્યો હતો. આ ગઝવાના સમયે ઝુબૈર બિન બાતા વૃદ્ધ થઈને અંધ થઈ ચૂક્યો હતો. હઝરત સાબિત તેની પાસે આવ્યા અને કહ્યું, "મને ઓળખો છો?" કહેવા લાગ્યો, "મારા જેવો આપના જેવાને કેવી રીતે ભૂલી શકે." હઝરત સાબિતે કહ્યું, "હું ઈચ્છું છું કે આજે આપના ઉપકારનો બદલો આપું." કહેવા લાગ્યો, "બેશક શરીફ જ શરીફને બદલો આપે છે (ઇન્નલ કરીમા યજ્ઝિલ કરીમ)." હઝરત સાબિત હુઝૂર (સલ્લલ્લાહુ અલયહિ વસલ્લમ) પાસે આવ્યા અને ઝુબૈરની આઝાદીની વિનંતી કરી. આપ (સલ્લલ્લાહુ અલયહિ વસલ્લમ) એ તેમની વિનંતી પર તેને આઝાદ કરી દીધો. હઝરત સાબિતે આવીને તેને જાણ કરી. કહેવા લાગ્યો, "આવા વૃદ્ધના જીવનમાં શું મજા જેના અહલ-ઓ-અયાલ (પરિવાર) ન હોય." હઝરત સાબિતે હુઝૂર (સલ્લલ્લાહુ અલયહિ વસલ્લમ) ની ખિદમતમાં હાજર થઈને તેના પરિવારની આઝાદીનો પરવાનો મેળવ્યો અને આવીને તેને જણાવ્યું તો કહેવા લાગ્યો, "હિજાઝમાં પરિવાર હોય પણ માલ (સંપત્તિ) ન હોય તો જીવન ગુજારવું કેવી રીતે શક્ય છે." હઝરત સાબિતે જઈને તેનો માલ પણ પાછો અપાવી દીધો. હવે તે અંધ યહૂદી હઝરત સાબિતને પૂછવા લાગ્યો, "કા'બ બિન અસદનું શું થયું?" તેમણે ફરમાવ્યું કે, "કતલ થઈ ગયો." પછી પૂછ્યું, "હુયઈ બિન અખ્તબ અને અઝાલ બિન શમુઆલનું શું થયું?" તેમણે ફરમાવ્યું, "તેઓ પણ કતલ કરી દેવામાં આવ્યા." તેણે પૂછ્યું કે, "બાકીના લોકોનું શું હશર (પરિણામ) થયું?" હઝરત સાબિતે કહ્યું, "બધા કતલ કરી દેવામાં આવ્યા." તો વૃદ્ધ યહૂદીએ હઝરત સાબિતને કહ્યું કે, "મારા ઉપકારનો બદલો એ જ છે કે આપ મને પણ મારી કૌમ સાથે મેળવી દો, કારણ કે તેમના પછી જીવનમાં શું ભલાઈ છે." હઝરત સાબિતે તેને આગળ વધારી દીધો અને તેની ગરદન પણ ઉડાવી દેવામાં આવી. જો તુજ બિન ન જીને કા કહતે થે હમ, સો ઇસ અહદ કો હમ વફા કર ચલે. (સીરત ઇબ્ન હિશામ / ભાગ: ૩) (પુસ્તક: અસ્લાફ કી યાદેં પૃષ્ઠ સંખ્યા: ૧૨૭-૧૨૮ લેખક: હઝરત મૌલાના મુફ્તી અસદુલ્લાહ ઉમર નુમાની નકલ કર્તા: ઇસ્લામિક ટ્યુબ પ્રો એપ)