ઇસ્કેન્દરિયાના યુદ્ધ (જંગ-એ-ઇસ્કન્દરિયા) માં રૂમીઓ એક કિલ્લામાં બંધ હતા અને મુસ્લિમોએ તે કિલ્લાની ઘેરાબંધી કરી રાખી હતી. એક દિવસ રૂમીઓ મેદાનમાં આવ્યા અને સિપહસાલાર (સેનાપતિ) હઝરત અમ્ર બિન અલ-આસ (રઝીઅલ્લાહુ અન્હુ) થોડા સવારોને લઈને તેમની સામે થયા, ઘમસાણ લડાઈ થઈ. મુસ્લિમો રૂમીઓ પર દબાણ લાવતા લાવતા કિલ્લા તરફ આગળ વધતા ગયા અને રૂમીઓની સાથે જ કિલ્લાની અંદર દાખલ થઈ ગયા. હઝરત અમ્ર બિન અલ-આસ (રઝીઅલ્લાહુ અન્હુ) દરેક લડાઈમાં સૌથી આગળ રહેતા હતા. આ પ્રસંગે પણ તેઓ સૌથી આગળ હતા. રૂમીઓએ મુસ્લિમોને દરવાજામાં જોયા તો તેઓ સખત ગભરાઈ ગયા અને ચારેય તરફથી સૈનિકોના ટોળેટોળા દરવાજા પર પોતાના સાથીઓની પીઠ પાછળ આવી ગયા અને પછી કિલ્લાનો દરવાજો એકદમ બંધ કરી દીધો. આ દરમિયાન હઝરત અમ્ર બિન અલ-આસ (રઝીઅલ્લાહુ અન્હુ), મુસ્લિમા બિન મખ્લદ અને પોતાના ગુલામ દરદાન સાથે કિલ્લાની અંદર જ રહી ગયા. રૂમીઓ તેમને પકડીને પોતાના ઉચ્ચ અધિકારી પાસે લઈ ગયા. રૂમી અધિકારીએ આ કેદીઓને સામાન્ય સૈનિકો સમજ્યા. કારણ કે હઝરત અમ્ર બિન અલ-આસ (રઝીઅલ્લાહુ અન્હુ) એ કોઈ જનરલનો ગણવેશ (વર્દી) પહેર્યો નહોતો, પરંતુ તેમનો પોશાક તેમના સાથી અને ગુલામ જેવો જ તદ્દન સાદો હતો. તેથી રૂમી અધિકારીએ ખૂબ જ તિરસ્કારપૂર્વક તેમને સંબોધીને કહ્યું: "તમે ભૂખ્યા-નંગા અને અજ્ઞાની આરબોએ આ દેશોમાં ઉત્પાત (ફિત્નો) મચાવી રાખ્યો છે." Hઝરત અમ્ર બિન અલ-આસ (રઝીઅલ્લાહુ અન્હુ) એ અત્યંત નીડરતાપૂર્વક જવાબ આપ્યો: "અમે ઉત્પાત ફેલાવવા નથી આવ્યા. પરંતુ અમે આ કોમોને અધોગતિમાંથી બહાર કાઢીને પ્રગતિ અને ખુશહાલીના શિખર પર પહોંચાડવા આવ્યા છીએ. અમે ઇસ્લામની બરકતો સાથે લાવ્યા છીએ જે અમે દરેક કોમ સામે રજૂ કરીએ છીએ. જો તમે આ કયારેય ખતમ ન થનારી દોલતથી વંચિત રહેવા માંગો છો, તો અમે તમને અમારી સુરક્ષામાં લઈને આ દેશને શાંતિભૂમિ (દારુલ અમાન) બનાવી દઈશું." રૂમી અધિકારી આ બહાદુરીભર્યો જવાબ સાંભળીને પોતાના તાબેદારોને રૂમી ભાષામાં કહેવા લાગ્યો: "આ માણસ અરબી લશ્કરનો સરદાર હોય તેવું લાગે છે. બહેતર છે કે આપણે આને મારી નાખીએ જેથી મુસ્લિમો પર આપણો ખોફ બેસી જાય." અમ્ર બિન અલ-આસ (રઝીઅલ્લાહુ અન્હુ) નો ગુલામ દરદાન રૂમી ભાષા સમજતો હતો. તેણે પોતાના આકા (માલિક) ને જોખમમાં જોયા તો હઝરત અમ્ર બિન અલ-આસ (રઝીઅલ્લાહુ અન્હુ) ના મોઢા પર જોરથી તમાચો માર્યો અને કહ્યું: "બેઅદબ ગુસ્તાખ! તને કોણે અધિકાર આપ્યો છે કે આરબો વતી આવા શબ્દો આટલા મોટા અધિકારીઓ અને શાસકો સામે બોલે? ચૂપ રહે, આ તારું કામ નથી." Hઝરત અમ્ર બિન અલ-આસ (રઝીઅલ્લાહુ અન્હુ) શાંત થઈ ગયા અને મુસ્લિમા બિન મખ્લદે કહ્યું: "બેશક આપણને આવી કોઈ વાત કહેવાનો હક નથી અને જો તમે તમારા થોડા ઉચ્ચ અધિકારીઓને આરબોના અધિકારીઓ પાસે મોકલો, તો શક્ય છે કે તેઓ બધા મળીને એવી શરતો નક્કી કરી લે જેના પર આપણા અને તમારા વચ્ચે સુલેહ (સંધિ) થઈ જાય, કારણ કે આપણે સારી રીતે જાણીએ છીએ કે અરબ સરદારો જંગ કરતાં સુલેહને વધુ પસંદ કરે છે." હવે રૂમી અધિકારી સમજ્યો કે હઝરત અમ્ર બિન અલ-આસ (રઝીઅલ્લાહુ અન્હુ) કોઈ મોટા માણસ નથી, સામાન્ય સૈનિક છે, નહિતર તેમને તમાચો કેમ પડત? તે આરબોની કડક ઘેરાબંધીથી કંટાળી ગયો હતો. તે આ વાતથી ખૂબ ખુશ થયો અને કહ્યું: "સારું, અમે તમને છોડી દઈએ છીએ, તમે જઈને તમારા અધિકારીઓને કહો કે જો તેઓ સુલેહ કરવા માંગતા હોય તો અમે બિલકુલ તૈયાર છીએ." મુસ્લિમા બિન મખ્લદે રૂમી અધિકારીનો આભાર માન્યો અને રૂમી સૈનિકો તેમને કિલ્લાની બહાર છોડી આવ્યા. બીજી તરફ ઇસ્લામી લશ્કરમાં હઝરત અમ્ર બિન અલ-આસ (રઝીઅલ્લાહુ અન્હુ) અને મુસ્લિમાની ધરપકડના કારણે ભારે ચિંતા હતી. પરંતુ જેવા તેમણે પોતાના સરદારને સહી-સલામત આવતા જોયા, તેવા જ ખુશીના માર્યા 'અલ્લાહુ અકબર' ના નારાઓથી આકાશ ગજવી મૂક્યું. રૂમીઓના કાનોમાં આ ખુશીનો અવાજ પડ્યો તો તેઓ ખૂબ પરેશાન થયા. ગુલામે આકાને જે તમાચો માર્યો હતો, તેની પાછળનું ડહાપણ (હિકમત) હવે તેમની સમજમાં આવ્યું. __________📝📝📝__________ પુસ્તક : હિકમત વ નસીહતના હૈરતઅંગેઝ વાકિયાત. પેજ નંબર: ૮૩-૮૪ લેખક : મોહમ્મદ ઇસહાક મુલતાની. પસંદગી : ઇસ્લામિક ટ્યુબ પ્રો એપ