વિદ્વાનો અને સમાજના મહાનુભાવો (ખવાસ) ના વર્ગમાં નમ્રતા અને મધુર સ્વભાવ હોવો અત્યંત જરૂરી છે. કડક અવાજમાં વાત કરવી અને કોઈ વાત પર નારાજ થવું, જો તાલીમ અને સુધારાની ભાવનાથી હોય તો સ્વાભાવિક છે કે તેમાં કોઈ વાંધો નથી. પરંતુ, જો તેનો હેતુ માત્ર પોતાના ગુસ્સાને શાંત કરવાનો અને પોતાના દિલની ભડાસ કાઢવાનો હોય, તો આ વિદ્વાનો અને મહાનુભાવોની શાનની વિરુદ્ધ છે. જો કોઈ સામાન્ય માણસ તરફથી એવી કોઈ વાત થઈ જાય જે મહાનુભાવોના સ્વભાવની વિરુદ્ધ હોય, તો તરત જ ઉત્તેજિત (ગુસ્સે) ન થવું જોઈએ. સ્વાભાવિક છે કે સામાન્ય રીતે એક સામાન્ય અને અજ્ઞાની માણસની વાતચીતની શૈલી સાધારણ હોય છે, તેને વિદ્વાનો અને મહાનુભાવો સાથે વાતચીતના આદાબ (શિષ્ટાચાર) ની ખબર હોતી નથી. હવે જો મહાનુભાવો પણ તેની સાથે ઉલઝી જાય, તો તે સામાન્ય માણસ જે કોઈ આલિમે-દીન (ધાર્મિક વિદ્વાન) પાસે આવ્યો હતો—ભલે તેનો હેતુ ગમે તે હોય, દુનિયાનો હોય કે આખેરતનો—જ્યારે આલિમ તેની સાથે બિન-ગંભીર વાતચીત કરશે અને તેની તરફથી કોઈ અણગમતી વાત સામે આવવા પર કડક અને કર્કશ વલણ અપનાવશે, તો સ્વાભાવિક છે કે તે સામાન્ય માણસ તેનાથી દૂર અને વિમુખ થઈ જશે, અને તે આલિમે-દીનને ફરીથી મળવાનું તથા તેમની ફૈઝવાળી સોહબત (સાથ) નો લાભ ઉઠાવવાનું ટાળશે. આનાથી વિપરીત, જો આલિમે-દીન તેના તરફથી સામે આવતી અણગમતી વાત પર સબ્ર અને સહનશીલતાથી કામ લે, અને તેની બિન-ગંભીર વાતના જવાબમાં ગંભીર અને નમ્રતાપૂર્વક વાત કરે, તો એક તો તેને વિદ્વાનો તરફથી એક સારો અને હકારાત્મક સંદેશ જશે, બીજું વિદ્વાનોનું આ ઉમદા અને ભદ્ર વર્તન તેને પ્રભાવિત કર્યા વિના નહીં છોડે. શું ખબર કે તે આનાથી પ્રભાવિત થઈને વિદ્વાનોની સંગત કાયમ માટે અપનાવી લે, અને તેની દુનિયા તથા આખેરત બંને સુધરી જાય. અલ્લાહ તબારક વ તઆલા આપણને આના પર અમલ કરવાની તૌફીક અતા ફરમાવે. અન્ય વિદ્વાનો સુધી આ વિશેષ સંદેશ પહોંચાડીને બંને જહાનનું પુણ્ય (સવાબ) મેળવો. ____________🌹🌹____________ (પુસ્તક: માહનામા ઝાદ ઉસ-સઈદ કરાચી (નવેમ્બર) પાના નંબર: ૨૮ પસંદગી: ઇસ્લામિક ટ્યુબ પ્રો એપ)