ઇન્સાનના અખ્લાક્રી વજૂદ (નૈતિક અસ્તિત્વ) ને જે ખતરનાક બીમારીઓ લાગુ પડી છે, તેમાં જૂઠ અને મબાલગા (અતિશયોક્તિ) પર આધારિત જિંદગી ગુજારવાનો ફિતનો (દૂષણ) આજકાલના સમયમાં મોખરે છે. એક સમય હતો કે માણસની જિંદગીના અંગત પાસાઓ છુપાયેલા રહેતા હતા, પરંતુ સોશિયલ મીડિયા અને ટેકનોલોજીના યુગમાં હવે કોઈ વસ્તુ પ્રાઈવેટ રહી જ નથી. પરિણામ એ આવ્યું છે કે માણસની ફેમિલી લાઈફ, કામ-ધંધો, સોશિયલ ઇન્ટરેક્શન, ધન-દોલત વગેરે તમામનું પ્રદર્શન હવે સોશિયલ મીડિયા પ્લેટફોર્મ પર થઈ રહ્યું છે. આજે મેં શું ખાધું, શું પહેર્યું, કોને મળ્યો અને કયા મહત્વના લોકો અને શક્તિશાળી વર્તુળો સુધી મારી પહોંચ છે, આ બધું જ હવે સોશિયલ મીડિયા પર પ્રસારિત થાય છે. આનું એક પરિણામ એ આવ્યું છે કે જાલી એટલે કે ફેક લાઈફનો ફિતનો અત્યારે આપણા સમાજમાં ચરમસીમાએ છે. ફેક લાઈફનો અર્થ એ છે કે માણસ બહારથી એવો દેખાવાનો અને બનવાનો પ્રયત્ન કરે જે તે વાસ્તવમાં નથી. જો માણસ પાસે સામાન્ય કક્ષાનું જ્ઞાન હોય, પણ તે દેખાડો કરવા માટે પુસ્તકોમાંથી ઝીણવટભરી વાતો શોધીને બીજાની સામે પોતાની વિદ્વત્તાની ધાક બેસાડવાનો પ્રયત્ન કરે. બહુ વધારે ધન-દોલત ન હોય તો માણસ દેખાવ કરીને ફેક અંદાજમાં પોતાને અમીર-કબીર જાહેર કરે. એવી જ રીતે જો કોઈ વ્યક્તિ પાસે વગદાર હોદ્દો કે સ્ટેટસ ન પણ હોય, તો તે જૂઠું બોલીને બીજાને એવો પ્રભાવ આપે કે હું બહુ શક્તિશાળી અને પહોંચવાળો છું. સોશિયલ મીડિયાની ફેક લાઈફનું એક પાસું એ પણ છે કે માણસ પ્રખ્યાત હસ્તીઓ સાથેની મુલાકાતની તસવીરો શેર કરીને પોતાના મિત્રવર્તુળમાં બડાઈ હાંકે કે મારા તો બહુ ઉપર સુધી સંબંધો છે. કપડાં, જ્વેલરી વગેરે પણ બીજા પાસેથી ઉછીના લઈને અથવા ફેક પહેરીને એવું વાતાવરણ ઉભું કરે કે બીજા પ્રભાવિત (અંજાઈ) થઈ જાય. સોશિયલ મીડિયાના યુગમાં આ ચલણ અને બીમારી આપણામાં સામાન્ય થઈ ગઈ છે. નબી કરીમ (સલ્લલ્લાહુ અલયહિ વસલ્લમ) એ બડાઈ હાંકનારને પસંદ કર્યો નથી. હઝરત બરા બિન આઝિબ (રઝિયલ્લાહુ અન્હુ) કહે છે કે રસૂલુલ્લાહ (સલ્લલ્લાહુ અલયહિ વસલ્લમ) એ ફરમાવ્યું કે બડાઈ હાંકવી એ અત્યંત ખરાબ કામ છે. એવી જ રીતે આપ અલયહિસ્સલામે ફરમાવ્યું કે અલ્લાહ તઆલા "જવ્વાઝ" એટલે કે અહંકારી અંદાજમાં બડાઈ હાંકનારને પસંદ નથી ફરમાવતા. કોઈ જમાનામાં જૂઠ પર આધારિત ડીંગો મારનાર અને બડાઈ હાંકનારને સમાજમાં ઝલીલ અને ઉતરતો સમજવામાં આવતો હતો, પરંતુ સોશિયલ મીડિયાના યુગમાં આ કામ એક ધંધા અને ઉદ્યોગનું રૂપ ધારણ કરી ચૂક્યું છે. ફેક લાઈફ આ વિચારધારાનું વ્યવહારિક ઉદાહરણ છે. અલ્લાહના બંદા અને બંદીઓ પોતાની જિંદગીને સચ્ચાઈ અને કૌલ-એ-સદીદ (સાચી અને સીધી વાત) ની આસપાસ ગોઠવે છે. ઈજ્જત જૂઠું બોલીને પોતાનો રોફ અને દબદબો કાયમ કરવામાં નથી, પણ સાચું બોલીને પરમ શાંતિ મેળવવામાં છે. ફેક લાઈફના સહારે જીવનારને હંમેશા એ જ ડર રહે છે કે ક્યારે મારો ભાંડો ફૂટી જશે. તેને એ પણ યાદ નથી રહેતું કે કોને મેં કઈ વાર્તા સંભળાવીને મારો સ્વાર્થ પૂરો કર્યો હતો. પરિણામ એ આવે છે કે આવી વ્યક્તિ થોડા સમય પછી જૂઠી અને ફ્રોડ તરીકે પ્રખ્યાત થઈ જાય છે. લોકો તેની પીઠ પાછળ તેના વિશે અને તેની ફેક લાઈફ સ્ટાઈલ વિશે વાતો કરે છે. કેટલીકવાર તો ફેક લાઈફ અપનાવનાર માણસ દુનિયામાં જ બદનામી અને અપમાનનો સામનો કરે છે, કારણ કે જે લોકોને તેણે ખોટા ભ્રમના આધારે ગુમરાહ કર્યા હોય છે, તેઓ પોતાના નુકસાનની ભરપાઈ કરવા માટે બદલાની કાર્યવાહી કરવાથી પણ પાછા હટતા નથી. સોશિયલ મીડિયાના ઉપયોગ અને તેની આપણી વાસ્તવિક જિંદગી પર થતી અસરો વિશે ખૂબ જ સાવધ રહેવાની જરૂર છે. માણસ ખૂબ નબળો છે અને તેને સમજ જ નથી પડતી અને તે ફેક લાઈફના ફિતનાનો શિકાર બનીને તેની જાળમાં ફસાઈ જાય છે. આનો એકમાત્ર ઉકેલ એ જ છે કે માણસ રુજૂ ઇલલ્લાહ (અલ્લાહ તરફ પાછા વળવું) કરે. કોઈ તેને અપમાનિત કરે તે પહેલાં તે પોતે જ સચ્ચાઈ અને હકીકત પર આધારિત જિંદગી અપનાવી લે. ચોક્કસ અલ્લાહ બહુ કરીમ અને માફ કરનાર છે. અલ્લાહ તઆલા પાસે સતત દુઆ કરો કે અલ્લાહ આપણા સૌને શરમજનક સ્થિતિ, અપમાનથી બચાવે અને આપણી ખામીઓ પર પડદો રાખે. (માસિક સુલૂક વ અહેસાન કરાચી, ઓક્ટોબર પૃષ્ઠ: 47 - 48 નકલ કર્તા: ઇસ્લામિક ટ્યુબ પ્રો એપ)